“O'zbekiston kamida har ikki yilda FIDE bayrog'i ostidagi musobaqalarni o'tkazishi kerak” — FIDE prezidenti

Niderlandiyaning Veyk-an-Zee shahrida o'tkazilgan nufuzli Tata Steel Chess-2026 xalqaro turnirida O'zbekistonning birinchi raqamli shaxmatchisi Nodirbek Abdusattorov 13 tur yakuniga ko'ra 9 ochko jamg'arib, yakka peshqadam sifatida chempionlikni qo'lga kiritdi.

Turnir davomida Abdusattorov hindistonlik Rameshbabu Praggnanandha, chexiyalik Nguen Tai Dai Van, amaldagi jahon chempioni Gukesh Dommaraju, germaniyalik Vinsent Keymer va Matias Bluebaum kabi kuchli grossmeysterlarni mag'lub etib, barqaror va ishonchli o'yin namoyish etdi.

Musobaqada yana bir o'zbekistonlik grossmeyster — Javohir Sindorov ham muvaffaqiyatli ishtirok etdi. U 13 imkoniyatdan 8,5 ochko to'plab, ikkinchi o'rinni egalladi. Sindorov turnir davomida 4 g'alaba va 9 durang qayd etdi.

Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) prezidenti Arkadiy Dvorkovich “O'zbekiston 24” telekanalining “Menimcha” dasturiga bergan intervyusida o'zbekistonlik shaxmatchilarning muvaffaqiyatini yuksak baholadi.

Dvorkovichning ta'kidlashicha, Veyk-an-Zee turniri dunyo shaxmatining ustunlaridan biri va bu musobaqada hamma chempion bo'lishni orzu qiladi:

“Nodirbek ajoyib g'alabaga erishdi. U avvalgi turnirda sovrindor bo'lgan edi. Bu safar esa katta zahira bilan barcha jihatlar bo'yicha etakchi sifatida g'olib bo'ldi va nomzodlar turniri yo'llanmasi uchun kurashga qo'shildi. Bu tahsinga sazovor natija. Veyk-an-Zee turniri dunyo shaxmatining ustunlaridan biri va bu musobaqada hamma chempion bo'lishni orzu qiladi”.

FIDE rahbari O'zbekistonda shaxmatning tizimli rivojlanayotgani alohida e'tirofga loyiq ekanini qayd etib, O'zbekiston shaxmat akademiyasini dunyodagi eng ilg'or institutlardan biri sifatida baholab, FIDE mamlakat tajribasini xalqaro miqyosda targ'ib qilayotganini ta'kidladi:

“Davlat rahbarining bevosita qo'llab-quvvatlovisiz bunday natijalarga erishish deyarli imkonsiz. Bugun o'zbek shaxmatchilarining muvaffaqiyati barqaror tendentsiyaga aylandi. Mamlakatda grossmeysterlarning oltin avlodi shakllandi. O'zbekiston shaxmat akademiyasi dunyoda eng zo'r shaxmat institutlaridan biri. Uning tarbiyalanuvchilari jahon shaxmat elitasining vakillari sanaladi. Mamlakatda murabbiy va mutaxassislardan tortib, ishbilarmonlar ham shaxmat uchun jon kuydiradi va sportchilarni qo'llab-quvvatlaydi. FIDE bugun shaxmatni rivojlantirish bo'yicha O'zbekiston tajribasini butun dunyoga targ'ib qilmoqda”.

2026 yilda O'zbekiston 46-bor tashkil etilayotgan Butunjahon shaxmat Olimpiadasifa mezbonlik qiladi. Dvorkovichning fikricha, O'zbekiston yirik turnirlarni muntazam qabul qilish salohiyatiga ega:

“Butunjahon shaxmat Olimpiadasi yozgi va qishki Olimpiya o'yinlaridan keyingi o'rinda turuvchi eng nufuzli musobaqalardan biri. Tabiiyki, bunday musobaqani o'tkazish mezbon davlat uchun ham, FIDE uchun ham juda katta chaqiruv. Biz o'zbekistonlik hamkasblar bilan bir jamoa bo'lib harakat qilyapmiz. Fikrimcha, O'zbekiston kamida har ikki yilda FIDE bayrog'i ostidagi musobaqalarni o'tkazishi kerak. Bizda nomzodlar bo'lsa-da, O'zbekistonning bu boradagi tajribasi, salohiyati va infratuzilmaviy imkoniyati juda yuqori. O'zbekiston bunday global turnirlarning mezboni bo'lishga munosib mamlakat. Har bir harakat uning mintaqadagi, Osiyo va jahondagi mavqeyini oshiradi”.

O'zbekiston terma jamoasi bosh murabbiyi, 2004 yilgi FIDE Jahon kubogi g'olibi Rustam Qosimjonov Tata Steel turniridagi muvaffaqiyatli ishtirokni yil boshidagi muhim natija sifatida baholadi.

Uning so'zlariga ko'ra, shaxmatchilarni jismoniy jihatdan ham tayyorlash muhim ahamiyatga ega:

“Inson shaxmat bilan shug'ullansa, tanasi va miyasi charchaydi. Shu sababli uni ‘qayta yoqish’ uchun boshqa sport turi bilan shug'ullanish kerak. Nodirbek futbolni ham juda yaxshi o'ynaydi. Nufuzli turnirda g'alaba qozonib qaytdi, endi bu erda ham gollar urmoqda”.

Qosimjonov O'zbekistonda raqobat muhiti sezilarli darajada oshganini ta'kidladi:

“2004 yilda Jahon kubogida g'olib bo'lganimda, O'zbekistonda raqobat unchalik kuchli emas edi. Hozir esa ko'p narsa o'zgardi. Bu bizni faqat quvontiradi”.

O'zbekiton shaxmat terma jamoasi bosh murabbiyi 2026-yilgi Butunjahon shaxmat Olimpiadasida jamoa oldida turgan vazifa haqida fikr bildirdi.

“Bu yil musobaqalar juda ko'p, yigitlar xalqaro turnirlarda ishtirok etishadi. O'zbekistonlik shaxmatchilar deyarli barcha turnirlarda g'alaba qozongan — Jahon kubogi, Olimpiada, biroq O'zbekistonda hali Olimpiada o'tkazilmagan edi. Bizning oldimizda shu musobaqada g'alaba qozonish vazifasi turibdi. Bu biz uchun juda katta bayram. Buni yigitlar ham his qilib turibdi”.

Nodirbek Abdusattorovning otasi Fazliddin Ochilov ham farzandining muvaffaqiyati haqida fikr bildirib, bu natija uzoq yillik mehnat samarasi ekanini ta'kidladi:

“Farzandning yutug'i ota-ona uchun katta baxt. Bu o'z-o'zidan bo'lgani yo'q — katta mehnat va mashaqqat natijasi”.

U davlat miqyosidagi qo'llab-quvvatlash shaxmat rivojida muhim rol o'ynayotganini qayd etdi:

“Chekka tumanlarda ham shaxmat to'garaklari tashkil etildi, maktab dasturlariga kiritildi. Bu yangi Nodirbeklar, Javohirlar va Shamsiddinlarning etishib chiqishiga turtki bo'ladi”.

Ochilovning ma'lum qilishicha, Abdusattorovni yaqin kunlarda Germaniyaning Vayzenhaus shahrida o'tkaziladigan Fisher shaxmati (fristayl shaxmat) bo'yicha jahon chempionati kutmoqda. Unda dunyoning eng kuchli 8 nafar shaxmatchisi qatorida O'zbekistondan Nodirbek Abdusattorov va Javohir Sindorov ishtirok etadi.

Ma'lumot uchun, Abdusattorov avvalgi yillarda ham Tata Steel Chess turnirida sovrinli o'rinlarni qo'lga kiritgan: 2023 yilda ikkinchi, 2024 va 2025 yillarda esa uchinchi o'rin bilan kifoyalangandi. 2026 yilda esa uzoq kutilgan chempionlikni qo'lga kiritdi.